Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, przekonany o ogromnym znaczeniu dorobku pisarza, ustanowił rok 2025 Rokiem Stefana Żeromskiego. W związku z tym, Filharmonia Świętokrzyska im. Oskara Kolberga w Kielcach ogłosiła Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski „Żeromski 2025”. Przedmiotem Konkursu było skomponowanie utworu symfonicznego zainspirowanego nowelą Stefana Żeromskiego „Puszcza jodłowa”, a w szczególności jednym z zawartych w niej wątków: magicznym, przyrodniczym lub historycznym.

O utworach:

Massimo Lauriciella – Vi vedo ancora, con gli occhi della mente
Poemat ukazuje monumentalny i milczący las, w którym szum drzew oraz wszechobecny spokój stają się odbiciem wewnętrznej refleksji autora. Muzyka, poprzez zastosowanie majestatycznej, a zarazem delikatnej orkiestracji, oddaje zarówno potęgę drzew, jak i spokojną atmosferę puszczy, jednocześnie nasyconą subtelną melancholią.Struktura poszczególnych partii orkiestrowych podkreśla kontrasty między siłą natury a ciszą otaczającą jednostkę. W każdej z czterech części składających się na całość utworu obecne jest poczucie ruchu, prowadzące do momentów silnej intensywności emocjonalnej, przywołujących tajemniczą i nieokiełznaną moc natury. Kompozycja może również sugerować wewnętrzny konflikt poety, który zanurza się w naturze w poszukiwaniu odpowiedzi egzystencjalnych, balansując delikatnie między pragnieniem samotności a potrzebą zrozumienia własnej kondycji. W istocie utwór symfoniczny wyraża dialog między człowiekiem a naturą, wykorzystując muzykę jako środek przekazu piękna i głębi lasu, który staje się symbolem medytacji oraz wewnętrznych poszukiwań.

Krystian Neścior - Περὶ Φύσεως [Peri Physeos]
Bezpośrednim przyczynkiem do powstania utworu była fascynacja wątkiem natury obecnym w noweli Stefana Żeromskiego “Puszcza jodłowa”. Jednak przedstawiony przez autora opis przyrody jest tylko pretekstem do znacznie głębszych rozważań o charakterze filozoficznym. Tytułowa puszcza jest ikoną, za pośrednictwem której mamy dostęp do poznania i zrozumienia fundamentów naszej rzeczywistości. W ten sposób las Żeromskiego stał się jakby odpowiedzią na pytanie o arché świata, a sama nowela – filozoficznym traktatem. Utwór powstał w efekcie syntetycznego procesu poszukiwania porządku w różnych narracjach, dostrzegania ich współzależności oraz interpretowania świata jako integralnej całości. Postanowiłem powiązać wizję rzeczywistości, jaka pobrzmiewa w noweli Żeromskiego, z myślami starożytnych myślicieli.
Tytuł utworu „Περὶ Φύσεως” [Peri Physeos] (gr. O naturze) bezpośrednio odwołuje się do dzieł filozofów przyrody, które stanowią refleksję nad naturą rzeczywistości. Kompozycja jest jednoczęściowa, ale składa się z pięciu pierwiastków, które w trakcie muzycznej narracji stopniowo się ze sobą splatają. Całość można więc zinterpretować jako muzyczną kontemplacją wybranych odpowiedzi na pytanie o zasadę świata – arché.
Apeiron – koncepcja przedstawiona przez Anaksymandra; dotyczy ilościowej nieograniczoności i jakościowej nieokreśloności. Puszcza Żeromskiego jawi się przed nami jako nieskończona i tajemnicza.
Pyr (ogień) – według Heraklita symbolizuje jedność przeciwieństw: ogień jest zarazem głodem i sytością, niszczycielem i twórcą. Odnowiciel natury, symbol cyklu życia i śmierci. Obrazuje energię przemiany oraz dynamizm zmian.
Logos – centralna część utworu; pojęcie logos wywodzi się z filozofii greckiej i jest kluczowym punktem dla chrześcijaństwa: „Na początku (arche) było Słowo (logos), a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo” (J 1,1). Żeromski kontemplując naturę odkrywa znaki obecności jej Stwórcy, przez co las staje się ikoną transcendencji.
Hydor (woda) – według Talesa z Miletu stanowi zasadę świata, a dla Heraklita „wszystko płynie” (panta rhei) – wszystko podlega nieustannym przemianom. Czyste wody leśnych strumieni symbolizują radość życia, oczyszczenie i odrodzenie, stanowią moc regeneracyjną oraz obrazują mistyczną jedność świata.
Energeia (energia) – zamyka cały utwór, łącząc koncepcję atomu ze współczesnymi odkryciami, które wskazują, że atomy są przestrzeniami wypełnionymi interakcjami (bozony) między tym, co można nazwać „porcjami energii” (fermiony). Podobnie las, który jest obrazem sieci ciągłych powiązań i wymiany energii. Puszcza jest organizmem złożeniem wielu współdziałających elementów.
Materiał muzyczny całej kompozycji jest spójny i wynika z pierwszego gestu oraz jego rezonansu. Odzwierciedla to jedność poszukiwań, pomimo różnych odpowiedzi, zgodnie ze słowami Heraklita: „...ze wszystkiego jedno, z jednego wszystko”.

Olga Pasek – Forest’s whispers
Kompozycja Forest’s Whispers to przede wszystkim z ukazanego głębokiego związku człowieka z naturą. Las staje się tu nie tylko tłem wydarzeń, lecz milczącym świadkiem historii - symbolem trwałości wobec przemijania i burz dziejowych, a także nośnikiem pamięci i potrzeby ochrony. Utwór otwierają szumy i plamy dźwiękowe w partiach instrumentów smyczkowych, budujące atmosferę lasu i spokoju towarzyszącego obcowaniu z naturą. Ów spokój zostaje skonfrontowany z kontrastowymi fragmentami, powracającymi niczym wspomnienia. Muzyczne myśli przenikają się i ewoluują, wzbogacane nowymi fakturami, oddając wielowymiarowość opowieści. Zestawienia długich, statycznych dźwięków z krótkimi, motorycznymi impulsami symbolizują stałość natury wobec przemijających zdarzeń oraz współistnienie porządków magicznych i chrześcijańskich. Po kulminacji pojawia się „kołysanka” dla puszczy - cicha refleksja nad upływem czasu

Jacek Rogala
Jest absolwentem wrocławskiej Akademii Muzycznej, w której z wyróżnieniem ukończył studia: kompozytorskie pod kierunkiem Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil (1990) oraz dyrygenckie pod kierunkiem Marka Pijarowskiego (1992).
Od roku 2001 jest dyrektorem Filharmonii Świętokrzyskiej w Kielcach i festiwali: Świętokrzyskie Dni Muzyki, Lato w Filharmonii, Festiwal Filmu i Muzyki. W 2012 zainaugurował działalność kieleckich filharmoników w nowej siedzibie, której budową był pochłonięty przez dekadę.
W latach dziewięćdziesiątych był asystentem dyrygenta we wrocławskiej Operze, a także współpracował jako stały gościnny dyrygent z Orkiestrą Capella Bydgostiensis. Następnie przebywał na stypendium dyrygenckim im. Artura Rodzińskiego w The Cleveland Symphony Orchestra. W tym okresie pracował w Redakcji Muzycznej Polskiego Radia we Wrocławiu, był pełnomocnikiem Ministra Kultury i Sztuki do spraw muzyki, a następnie kierował Redakcją Muzyki Współczesnej Programu II Polskiego Radia. W 1999 sprawował kierownictwo artystyczne Dni Grażyny Bacewicz – festiwalu PR i TVP.
W latach 2000-2007 był prezesem, a do roku 2010 – wiceprezesem zarządu Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej (ISCM), w którym kierował także Konkursem Muzyki XX i XXI Wieku dla Młodych Wykonawców. Udziela się jako juror konkursów wykonawczych i członek komisji programowych festiwali (m.in. Światowe Dni Muzyki Wrocław 2014, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów w Bukareszcie 2013-2019, I Konkurs Wiolonczelowy im. D. Połońskiego w Łodzi 2021, Ogólnopolski Konkurs Młodych Dyrygentów w Białymstoku 2022). Jest autorem książki Muzyka polska XX wieku wydanej przez PWM (2000). Przez kilkanaście lat prowadził działalność dydaktyczną na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach. Obecnie jest kierownikiem Katedry Dyrygentury i profesorem Akademii Muzycznej w Łodzi.
Od 2019 jest członkiem Rady Uczelni Akademii Muzycznej we Wrocławiu. Był członkiem Rady do spraw Instytucji Artystycznych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pierwszej i trzeciej kadencji. Od 2012 był wiceprzewodniczącym, a od 2021 jest przewodniczącym Zrzeszenia Filharmonii Polskich.
Dokonał wielu prawykonań i nagrań radiowych oraz filmowych. Jego nagrania kompozycji 3 dla 13 Pawła Mykietyna (POR) oraz Concerto á rebours Tadeusza Wieleckiego (NOSPR) zwyciężyły na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu (1995 i 1999), a płyta z nagraniem utworu 3 dla 13 w roku 2009 otrzymała nagrody Fryderyk w dwóch kategoriach: Album Roku Muzyka Współczesna oraz Najwybitniejsze Nagranie Muzyki Polskiej. Z Orkiestrą Filharmonii Świętokrzyskiej dokonał nagrań płytowych, w tym m.in. czteroczęściowy cykl pt. Album Polski, We Are From Here z muzyką Włodka Pawlika, Muzyka na otwarcie z utworami zamówionymi u polskich kompozytorów na pierwszy koncert w nowej siedzibie Filharmonii Świętokrzyskiej oraz premierowe nagrania kompozycji Ryszarda Bukowskiego i Karola Anbilda.
W latach 2007-2011 poprowadził prapremiery pięciu baletów współczesnych wyprodukowanych przez Filharmonię Świętokrzyską i Kielecki Teatr Tańca, w tym: Zdarzyło się w Jeruzalem K. Dębskiego i Pinokio M. Weinberga (premiera polska). Od roku 2013 we współpracy Filharmonii Świętokrzyskiej z UMFC w Warszawie prowadził spektakle w cyklu „Opera w Filharmonii” (W. A. Mozart, P. Czajkowski).
Na swym koncie ma koncerty na wielu renomowanych festiwalach i konkursach w Europie, Azji i obu Amerykach. Jest także kompozytorem muzyki symfonicznej, kameralnej, chóralnej i elektronicznej. Jego utwory, poza Polską, wykonywane były w wielu krajach Europy i w Ameryce Północnej.
Otrzymał brązowy medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, a za propagowanie polskiej muzyki współczesnej – nagrodę Stowarzyszenia Autorów ZAIKS.